Lorem ipsum

read more

Ename

Ename, gelegen aan de vroegere grens tussen het Ottoonse keizerrijk en het Franse koninkrijk, ontwikkelde zich gedurende de 10de eeuw tot een Ottoons markgraafschap. Momenteel zijn de funderingen van de Ottoonse site en de benedictijnenabdij geïntegreerd in het provinciaal archeologisch park.

  • Vóór 850 na Chr.

Vóór 850 na Chr.

Landschap

Zuid-Oost-Vlaanderen was geologisch gezien afwisselend overstromingsgebied van de Noordzee met klei- en zandafzettingen, land, zee-oever en een deel van de ijskap. De site van Ename ligt nu in de Vlaamse Ardennen : een landschap van getuigenheuvels tot 150 m hoog. Fig. 1

Fig. 1: Kaart van Zuid-Oost-Vlaanderen gedurende het Tertiair. (Databank Ondergrond Vlaanderen. http://dov.vlaanderen.be. Verwerking Steve Burggrave, vakgroep Geografie. UGent. In: google afbeeldingen, Tertiairgeologische kaart Vlaamse Ardennen. Cartpgos.ugent.be.)

Fig. 1: Kaart van Zuid-Oost-Vlaanderen gedurende het Tertiair. (Databank Ondergrond Vlaanderen. http://dov.vlaanderen.be. Verwerking Steve Burggrave, vakgroep Geografie. UGent. In: google afbeeldingen, Tertiairgeologische kaart Vlaamse Ardennen. Cartpgos.ugent.be.)

Doorheen dit landschap heeft de Schelde gedurende 30 000 jaar een vallei geschuurd. De Schelde ontspringt in Noord-Frankrijk en vloeit noordwaarts via Gent en Antwerpen in de Noordzee. De waterloop zorgt via de Noordzee en via de Franse, Nederlandse en Duitse waterwegen (langs Rijn en Maas) voor een verbinding van Vlaanderen en Henegouwen met handelsgebieden in heel Europa.

De Schelde is een sterk meanderende loop met een totale lengte van 350 km, met een gering verval van slechts 95 m. De rivier vormt het overgangsgebied tussen het vruchtbare zandleemgebied langs de rechteroever en het minder vruchtbare zand- en moerasgebied van het interfluvium tussen Schelde en Leie op de linkeroever. Deze kenmerken bepalen mee het economische, politieke en militaire belang van de regio in het verleden.

Ename bevindt zich op de rechteroever tussen de alluviale vlakte van de rivier en een gebied van gemengd loofbos en struweel langs de stijlwand van de rivier.

1 2 3 4

Nederzetting

De eerste sporen van menselijke aanwezigheid dateren van ca. 5000 jaar geleden, in het midden-neolithicum Fig. 2, tijdens de overgang van laat-neolithicum naar de bronstijd en van de late bronstijd naar de ijzertijd. Er zijn geen bewoningssporen. Die worden teruggevonden op de plateau’s in de regio waar de mensen zich vestigden in de nabijheid van hun akkers. De zandige, ietwat hoger gelegen donken in de vallei waren de plaats voor jacht en veeteelt, die een aanvulling vormden op wat de mensen teelden op de hoger gelegen akkers.

Fig. 2: Schraper, grijze silex, midden/laat-neolithicum, Ename Sint-Salvatorabdij. Foto : Pam Ename, Maurice Cornelis.

Fig. 2: Schraper, grijze silex, midden/laat-neolithicum, Ename Sint-Salvatorabdij. Foto : Pam Ename, Maurice Cornelis.

Parallel met de Schelde liep de Romeinse weg Gent-Doornik die ten zuiden van Ename aansluiting gaf op de grote Romeinse baan van Boulogne naar Keulen. Romeinse aanwezigheid in Ename wordt bevestigd door archeologisch onderzoek onder de Sint-Laurentiuskerk. 2000 jaar geleden was de site in gebruik als landbouwgrond. In de greppels zijn kleine fragmenten Romeins aardewerk gevonden uit de 1ste en het begin van de 2de eeuw. Fig. 3

Fig. 3: Schaal, grijs aardewerk, Romeinse periode, Ename Sint-Laurentiuskerk. Foto : Agentschap Onroerend Erfgoed, Hans Denis.

Fig. 3: Schaal, grijs aardewerk, Romeinse periode, Ename Sint-Laurentiuskerk. Foto : Agentschap Onroerend Erfgoed, Hans Denis.

Na de invallen van Germaanse stammen in de 2de en 3de eeuw blijft de omgeving van de huidige Sint-Laurentiuskerk in gebruik als landbouwgebied. De Romeinse laag wordt afgedekt door een ploeglaag waarin schervenmateriaal, vermoedelijk uit de vroege middeleeuwen, is aangetroffen.

In de Frankische tijd maakt de site van Ename deel uit van een groot domein waarvan de kern is gelegen rond de Sint-Vedastuskerk in Nederename : de villa Ehinham. Gelegen aan de rand van een overstromingsgebied aan de Schelde, worden de kouters op hoger gelegen gronden voorbehouden voor de landbouw, terwijl de lager gelegen graslanden voor veeteelt worden gebruikt. Het nog hoger gelegen bos voorziet de bevolking van brand- en constructiehout en is tevens dienstig voor de varkensteelt.

5 6 7 8 9 10 11 12

Referenties

1 Chris Bogaert, Kathleen Lanclus, e.a., Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. Inventaris van het cultuurbezit in België. Architectuur, Deel 15n 1, Provincie Oost-Vlaanderen. Arrondissement Oudenaarde. Stad Oudenaarde met fusiegemeenten. Brussel, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement LIN AROHM. Afdeling Monumenten en Landschappen, 1996, pp. 278-281

2 Geert Berings: Landschap, geschiedenis en archeologie in het Oudenaardse, Stadsbestuur Oudenaarde, 1989, p. 39-44

3 Frank Vermeulen: Tussen Leie en Schelde. Archeologische inventaris en studie van de Romeinse bewoning in het zuiden van de Vlaamse Zandstreek, Gent, Arch.I.V, vzw, 1992, pp. 17, 27-36

4 Pierre Diriken: Geogids Vlaamse Ardennen, Kortessem, Georeto, 2001, 3 dln

5 Ludo Millis : Uit het rijke verleden van Ename. 974-1974, Oudenaarde-Ename, 1974, Ill, p. 25

6 Guido Tack, Paul Van Den Bremt, Martin Hermy : Bossen van Vlaanderen, Een historische ecologie. Leuven, Davindsfonds, 1993. Krtn., tab., ill., p. 230

7 A.L.J. Van de Walle : ‘De Sint-Vedastuskerk te Nederename, een Xe eeuwse praestedelijke moederkerk’, Handelingen van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Oudenaarde, dl. X, afl. 1, 1982, pp. 19-31

8 Dirk Callebaut, Vera Ameels, Koen De Groote : Ename Sint-Laurentiuskerk. Archeologisch onderzoek. Voorlopig verslag, Brussel, 2001, p. 18

9 Vera Ameels, Jan Bastiaens, Machteld Bats, e.a.: ‘Recent Steentijdonderzoek in de regio Oudenaarde (Oost-Vlaanderen, België)’, Notae Praehistoricae, 23, 2003, pp. 61-65

10 Pierre Diriken : Geogids Vlaamse Ardennen, Kortessem, Georeto, 2001, 3 dln

11 Koen De Groote : Middeleeuws aardewerk in Vlaanderen. Techniek, typologie, chronologie en evolutie van het gebruiksgoed in de regio Oudenaarde in de volle en late middeleeuwen (10 de -16 de eeuw), Brussel, 2008, Dl. 1, pp. 41-62

12 Geert Berings: Landschap, geschiedenis en archeologie in het Oudenaardse, Stadsbestuur Oudenaarde, 1989, pp. 39-44

Verder gaan: 850 – 1050 na Chr.

Landschap Nederzetting

deel afdrukken

naar boven ↑